حکمت ۳۳

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

وَ قَالَ (علیه السلام): كُنْ سَمْحاً وَ لَا تَكُنْ مُبَذِّراً، وَ كُنْ مُقَدِّراً وَ لَا تَكُنْ مُقَتِّراً. آنچه از کلام امام علیه السلام فهمیده می‌شود: بخشنده باش، اما ولخرج نباش؛ دلت گرم باشد، دستت باز باشد، اما بی‌حساب و بی‌اندازه خرج نکن که خودت درمانده شوی. میانه‌رو باش، اما سختگیر و بخیل نه؛ نه آن‌قدر سفت بگیر که آدم‌ها از کنارت فرار کنند، نه آن‌قدر شُل که مال و جانت از بین برود. دلِ گشاده داشته باش؛ لبخندت، حرفت، احساست، محبتت را از دیگران دریغ نکن؛ اما مراقب باش دستت از حساب خالی نشود، که بخششِ بی‌حساب، گاهی آدم را پشیمان می‌کند و محتاج. اندازه و تعادل را نگه دار، هم در محبت، هم در خرج، هم در کمک و هم در زندگی؛ بی‌آن‌که دل‌ها را تنگ کنی و آدم‌ها فکر کنند بخل در دلت لانه کرده. زیبا همین است: نه افراط، نه تفریط؛ هم دلی باز، هم دستی حساب‌شده. واژه‌ها: كُنْ: باش، قرار بگیر سَمْحاً: بخشنده، گشاده‌دست، نرم‌خو وَ: و، همچنین، همین‌طور لَاتَكُنْ: نباش، نشو، تغییر نکن مُبَذِّراً: ولخرج، اسراف‌کار، بی‌حساب مُقَدِّراً: میانه‌رو، سنجیده، اندازه‌گیر مُقَتِّراً: بخیل، سخت‌گیر، تنگ‌نظر شرح: تیشه، رنده، اره، دقت کرده باشید تیشه همه چیز رو به سمت خود می‌کشد و رنده همه چیز را به سمت مقابل می‌ریزد اما اره نه مثل تیشه است و نه مثل رنده بلکه خاک‌اره‌ها را مقداری طرف خود و مقداری طرف مقابل می‌ریزد. چقدر شبیه زندگی ماست؛ همیشه عده‌ای فقط می‌گیرند، عده‌ای فقط می‌دهند، و عده‌ای می‌دانند چطور بین این دو تعادل ایجاد کنند. حالا امیرالمومنین می‌گوید در بخشش، در بخشندگی نه تیشه باش که همه چیز را به سمت خود بخواهی و خساست به خرج بدهی و نه رنده باش که همه چیز را ریخت‌وپاش کنی تا جایی که برای خودت چیزی نماند، بلکه مثل اره باش یعنی بنوش و بنوشان، همان که حافظ بعدها گفت: چون ساغرت پر است بنوشان و نوش کن چون دنیا وقتی قشنگ‌تر می‌شود که شادی‌ها را تقسیم کنی، نه که در خودت حبس کنی. و این همان است که قرآن کریم در وصف اهل ایمان می‌گوید: مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ، نمی‌گوید آنچه را که به آنان روزی کرده‌ایم انفاق می‌کنند و می‌بخشند بلکه می‌گوید از آنچه به آنان روزی کرده‌ایم می‌بخشند و انفاق می‌کنند، یعنی نه همه را برای خود می‌خواهند، نه همه را می‌دهند. آیه لطیفی هم در قرآن کریم داریم که فرمود: وَالَّذینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَلَمْ یَقْتُرُوا وَکانَ بَیْنَ ذلِکَ قَواماً فرقان/ ۶۷ کسی معنای این آیه را از وجود نازنین امام صادق (ع) درخواست کرد و امام با لطافت تمام معنا کرد؛ مشتی سنگریزه از زمین برداشت و در مشت خود کرد به گونه‌ای که حتی یکی از آنها نیفتاد، فرمود این آیه می‌گوید این چنین نباش، به قول خودمان گونه‌ای نباش که آب از دستت نچکد. دوباره مشتی دیگر برداشت اما این بار انگشتان خود را باز کرد و همه بر زمین ریخت، فرمود این گونه هم نباش یعنی ریخت‌وپاش هم نکن. ریخت و پاش و ولخرجی، فقط جیب را خالی نمی‌کند، دل را هم خالی می‌کند. و آنگاه مشت سومی را برداشت اما این بار نه مثل بار اول مشت را گره کرد که هیچ نریزد و نه مثل بار دوم کاملاً باز نگه داشت به گونه‌ای که همه بریزد، بلکه پاره‌ای ماند و پاره‌ای ریخت و فرمود این آیه می‌گوید چنین باش! چون راز بزرگ آرامش اینجاست: بده و بگیر، اما با توازن. در حقیقت این آیه می‌گوید نه دلخور شو نه دلخور کن؛ یعنی نه آن‌گونه ببخش که دست خالی و در نتیجه دلخور شوی و نه آن‌گونه خساست به خرج ده که دیگران را از خود دلخور کنی. یعنی خوبان کسانی هستند که نه ولخرجی می‌کنند و نه خسیس‌اند. حال امیرالمومنین ع همین آیه را به گونه‌ای دیگر بیان می‌کند و می‌فرماید: كُنْ سَمْحاً؛ بخشنده باش، دست‌و‌دل‌باز باش، گشاده‌دست باش. ببخش، بده، دستت بلرزد برای خوبی، دلت بلرزد برای کمک. البته یادت باشد کمک باید امید بدهد، نه وابستگی بسازد. وَ لَا تَكُنْ مُبَذِّراً؛ اما ولخرج نباش، اسراف نکن، پولت، وقتت، محبتت؛ هر سه سرمایه‌اند، نسوزانشان! وَ كُنْ مُقَدِّراً؛ مقدار نگه‌دار، اندازه بگیر، حساب کن، سبک‌سنگین کن. یعنی خرج کن، ولی اندازه، بده، ولی حساب‌شده، ببخش، ولی سنجیده. بی‌حساب خرج نکن، بی‌فکر نریز، بی‌جا نپاش. وَ لَا تَكُنْ مُقَتِّراً؛ سخت نگیر، تنگ نگیر، نبند. قفل نکن، خشک نشو. دستت را باز کن، بده، بپاش، ببخش. سخت‌گیری آدم‌ها را از تو دور می‌کند، مهربانی آن‌ها را نگه می‌دارد. خلاصه اینکه: میانه‌رو باش، متعادل باش، سنجیده باش. اندازه نگه‌دار، مرز نگه‌دار، حد نگه‌دار. نه زیاد، نه کم. نه سخت بگیر، نه شل کن. نه ببند، نه ول کن. زندگی یعنی هنرِ تعادل. نتیجه‌ اینکه: زندگی یعنی راه رفتن روی مرز عشق و عقل. یعنی ببخشی و بدانی کی. یعنی خرج کنی و بفهمی کجا. یعنی بلد باشی چه موقع “بله” بگویی و چه موقع “نه”. یعنی یاد بگیری وقتت را خرج آدم‌هایی کنی که می‌فهمند ارزشش را داری. اگر یاد بگیری بین دل و حساب توازن برقرار کنی، شاهکار کردی. تو شاهکار زندگی‌ات باش! امروز که دنیا پر از سرعت و مصرف است، تو روی کیفیت و معنا تمرکز کن. نترس از کم‌کردن سرعت؛ زندگی لذت‌بخش‌تر می‌شود. به یاد داشته باش: ثروت واقعی دل آرام است، نه کیف پُر پول. بهترین بخشش آن است که هم تو را بزرگ کند، هم دیگری را بلند. در بحران‌ها، انسان‌های متعادل چراغ جامعه‌اند. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: بخشندگی فقط پول نیست؛ وقت، محبت و توجه هم نیاز به اندازه دارند. یادت باشد گاهی “نه” گفتن، بهترین خدمت است. بچه‌هایت را با مهربانی تربیت کن اما حدود را مشخص کن؛ مهر بی‌حساب تربیت نمی‌سازد. در کار و زندگی شخصی برای خودت “مرز” تعریف کن؛ مثلاً چند ساعت برای خانواده، چند ساعت برای کار، و چند ساعت برای خودت. با آدم‌ها تمرین بده‌بستان کن؛ فقط بخشنده یا فقط گیرنده نباش. دل‌ها با تعادل به هم نزدیک می‌شوند. ... کانال تفسیر قرآن کریم : https://castbox.fm/ch/4548650 کانال تفسیر گزیده (۶۰۴ روز با قرآن) : https://castbox.fm/ch/5687188 امام زمان (عج) : https://castbox.fm/ch/4828360 کانال شرح گلستان سعدی : https://castbox.fm/ch/4757516 کانال شرح اشعار سعدی : https://castbox.fm/ch/4748332 ...

نظرها