حکمت ۹

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

فریباست دنیا، فریب مخور! حکمت ۹ وَ قَالَ (علیه السلام) إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ، أَعَارَتْهُ مَحَاسِنَ غَيْرِهِ، وَ إِذَا أَدْبَرَتْ عَنْهُ، سَلَبَتْهُ مَحَاسِنَ نَفْسِه. زمانی که دنیا به کسی روی می‌آورد، چون خورشیدی فریبنده او را در هاله‌ای از شکوه و زیبایی‌های وام‌گرفته فرو می‌برد، جلوه‌هایی که گاه از آنِ دیگران است، نه خودش. او را در چشم‌ها آراسته‌تر از حقیقتش می‌نمایاند. اما هنگامی که از او روی می‌گرداند، نه‌تنها آن جلوه‌های ناپایدار را بازمی‌ستاند، بلکه حتی خوبی‌ها و فضیلت‌های حقیقی‌اش را نیز در سایه فراموشی فرو می‌برد. واژه ها: إِذَا: هنگامی که أَقْبَلَتِ: روی آورد، نزدیک شد الدُّنْيَا: دنیا، زندگی مادی عَلَى: بر أَحَدٍ: یکی، کسی أَعَارَتْهُ:(اعارت+ه) به او عاریت داد، به او به امانت سپرد مَحَاسِنَ: خوبی‌ها، زیبایی‌ها غَيْرِهِ:(غیر+ه) دیگری، غیر خودش وَ: و، همچنین إِذَا: هنگامی که أَدْبَرَتْ: پشت کرد، دور شد عَنْهُ:(عن+ه) از او، از نزد او سَلَبَتْهُ:(سلبت+ه) از او گرفت، سلب کرد مَحَاسِنَ: خوبی‌ها، زیبایی‌ها نَفْسِهِ:(نفس+ه) خود او، متعلق به خودش شرح: در بسیاری از کشورهای اروپایی، رسمی مرسوم است که در جشن سال نو میلادی، درخت کاج، سرو یا صنوبر را از مزارع و باغات با ریشه جدا کرده، به میادین شلوغ شهرها و مراکز پر ازدحام می‌آورند. این درخت‌ها را در آنجا می‌کارند و با تزییناتی رنگارنگ و بی‌ارتباط با ذات درخت، زیبایی‌اش را به نمایش می‌گذارند. چراغ‌های رنگی، توپ‌های براق، روبان‌های طلایی و نقره‌ای، آب‌نبات‌های رنگارنگ، زنگوله‌ها و آویزهایی به شکل ستاره، برف و قلب به شاخه‌های درخت آویخته می‌شود. اما کریسمس که تمام شد، تمام این زینت‌ها را برمی‌دارند و درخت را به حال خود رها می‌کنند. گاهی چون در فضای بسته نگهداری شده یا ریشه‌هایش محدود بوده، همان شادابی و سرسبزی‌اش را از دست داده، شاخه‌هایش خشک و برگ‌هایش زرد می‌شود. گاه حتی کل درخت خشک می‌شود و آن را دور می‌اندازند یا به عنوان هیزم استفاده می‌کنند. این وضعیت، در نگاه امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، نمادی از مواجهه انسان با دنیاست. دنیا، درست مانند کریسمس، وقتی به انسان روی می‌آورد، صفات و ویژگی‌هایی را به او نسبت می‌دهد که به او تعلق ندارند. به فردی که نمی‌داند، می‌گویند داناست؛ به کسی که نمی‌تواند، می‌گویند تواناست؛ و به آدم ترسو، لقب شجاع می‌دهند. اما همین که دنیا پشت کند، نه‌تنها این القاب از او گرفته می‌شود، بلکه حتی ویژگی‌های واقعی او، مثل صداقت و پاکدستی، نیز از او انکار می‌شود. می‌گویند که این‌ها همه ظاهر و تظاهر بود و قصد فریب داشته است. نقش بود و نقشه‌ای در سر داشت،بازی بود و ما را بازی داد، و کاسه‌ای زیر نیم کاسه داشت. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) این حقیقت را چنین بیان می‌فرماید: «إِذَا أَقْبَلَتِ الدُّنْيَا عَلَى أَحَدٍ أَعَارَتْهُ مَحَاسِنَ غَيْرِهِ، وَإِذَا أَدْبَرَتْ عَنْهُ سَلَبَتْهُ مَحَاسِنَ نَفْسِهِ». یعنی، وقتی دنیا به کسی روی می‌آورد، خوبی‌هایی را که از او نیست، به او عاریت می‌دهد؛ و وقتی به او پشت می‌کند، حتی خوبی‌های خودش را نیز از او می‌ستاند. و این حقیقت تلخ را می‌توان در رفتار اهل دنیا دید. برای خود امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نیز همین اتفاق افتاد. وقتی دنیا به او رو کرد، عده‌ای گفتند که او خداست! و هنگامی که پشت کرد، گفتند او حتی نماز هم نمی‌خواند! دنیا را می‌توان به طبیعت تشبیه کرد. همان‌طور که بهار، فصل رویش و اقبال به گل‌هاست و برگ و شکوفه‌های تازه و عطرآگین بر شاخه‌های درختان می‌نشاند، پاییز نیز فصل زوال و پشت کردن به گل‌هاست. در پاییز، همان برگ‌ها و شکوفه‌هایی که به درخت داده شده بود، گرفته می‌شود. حتی شادابی و طراوت بوته‌ها نیز از بین می‌رود و گیاه، خشک و بی‌روح می‌شود. آدمی نیز بهار و پاییز دارد. روزهایی که دنیا به او روی می‌آورد، شکوهی به او می‌دهد که نه از اوست و نه همیشگی. اما این لطف، زودگذر است و پاییزش در پیش است. پاییزی که نه‌تنها عطایای دنیا را از او می‌گیرد، بلکه آنچه از ابتدا متعلق به او بوده نیز از او سلب می‌شود. دنیا، عرصه‌ای برای تغییر و دگرگونی است. هیچ چیز در آن پایدار نیست؛ همه‌چیز در حال تغییر است، جز خودِ تغییر. و این ویژگی را، هم در زندگی فردی و هم در طبیعت می‌بینیم. ماهیت دنیا عرصه‌ای است پر از تغییر و تحول و دگرگونی، و این از آن روست که ذات دنیا برای آسودن و آسودگی دائمی خلق نشده است، بلکه بستری است برای آزمون و رشد. تغییرات دنیا، آدمی را از وابستگی و دلبستگی به آن دور می‌کند. پس بپذیریم که دنیا، مانند نسیمی است؛ که گاهی نوازش می‌کند و گاهی تند و خشن می‌وزد. آنچه از انسان باقی می‌ماند، نه زینت‌های گذرای دنیا، بلکه اعمال و اخلاق نیک و نیکوی اوست. «بدین رواق زبرجد نوشته‌اند به زر که جز نکویی اهل کرم نخواهد ماند». همین اخلاق و نیکویی، آدمی را ماندگار می‌کند. بچه‌ها را ببین دوچرخه‌های خود را به درختان یا ستون‌های ثابت می‌بندند، چون می‌دانند آن‌ها پایدارند. پس انسان نیز باید خود را به ماندنی‌ها، یعنی اخلاق و نیکی و نیکویی، ببندد تا جاودانه شود. و حافظ اگر ماندگار شد، چون خود را به ماندنی‌ها بست: یاد باد آن صحبت شب‌ها که با نوشین لبان بحث سر عشق و ذکر حلقه عشاق بود زلف مه رویان مجلس گرچه دل می‌برد و دین بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود او می‌گوید، در محافلی که شب‌ها تشکیل می‌شد، با وجود جلوه‌گری دختران زیبا که دل و دین از جماعت می‌ربودند، دغدغه ما این بود که چگونه اخلاقی خوش و عشقی راستین به حق داشته باشیم. این بود که حافظ، «حافظ» شد و ماند. اما آنان که خود را به ناماندنی ها بستند، از یاد برفتند. نتیجه‌ اینکه: ارزش واقعی را باید در فضائل اخلاقی جستجو کرد، نه در زینت‌های گذرای دنیا. پاییز زندگی می‌رسد، اما نباید ناامید شد؛ دل باید به ماندنی‌ها بست، چون آنچه باقی می‌ماند، نیکویی و اخلاق است. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: ۱. وابستگی خود را به ظواهر دنیا کاهش دهید. ۲. فضائل اخلاقی مثل صداقت، مهربانی و وفاداری را تقویت کنید. ۳. از تغییرات دنیا برای رشد شخصیتی خود بهره ببرید. ۴. به جای شکایت از سختی‌ها، در پی درسی باشید که می‌توانید از آن بیاموزید. ۵. به اعمال نیک به‌عنوان دارایی اصلی خود نگاه کنید، نه به دارایی‌های مادی. ... کانال تفسیر قرآن کریم : https://castbox.fm/ch/4548650 کانال تفسیر گزیده (۶۰۴ روز با قرآن) : https://castbox.fm/ch/5687188 امام زمان (عج) : https://castbox.fm/ch/4828360 کانال شرح گلستان سعدی : https://castbox.fm/ch/4757516 کانال شرح اشعار سعدی : https://castbox.fm/ch/4748332 ...

نظرها