حکمت ۲۷

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

با مشکلات همراه شو! حکمت ۲۷ وَ قَالَ (علیه السلام): إمْشِ بِدَائِكَ، مَا مَشَى بِك. آنچه از کلام امام علیه السلام استفاده می‌شود: با بیماری و درد و رنج خود مدارا کن، و با آن‌ همراه شو و تا وقتی که آن‌ تو را از حرکت بازنداشته‌، همچنان به مسیرت ادامه بده. واژه ها: إمْشِ: راه برو، حرکت کن، قدم بزن بِدَائِكَ: بِ+دَائِ+كَ با درد خود ، با رنج خود، به همراه بیماری خود مَا: آنچه، چیزی که، آنچه که مَشَى: حرکت کرد، راه رفت، قدم برداشت بِك: به تو، با تو، همراه تو شرح: درخت در زمستان درخت در زمستان با سخت‌ترین شرایط مواجه است؛ سرمای شدید، بادهای تند و برف‌های سنگین. اما هیچ مقابله‌ای نمی‌کند، بلکه سازگار می‌شود و سر به بالین خاک می‌گذارد و بی‌خیال می‌خوابد. و به مرور از این دوره سخت عبور می‌کند و در بهار با قوت و سرزندگی غرق گل و شکوفه می‌شود. آدمی و درخت آدمی هم عین درخت است. گاهی زمستانی می‌شود؛ دردها، رنج‌ها، بیماری‌ها بر او فشار می‌آورند. اگر سر سازگاری پیش گیرد، بهاری در پیش خواهد داشت و شکفته و شکوفا خواهد شد. مانند گیاهانی که در شرایط سخت رشد می‌کنند، ویژگی‌های منحصری پیدا می‌کنند و مقاوم‌تر و قوی‌تر از سایر گیاهان می‌شوند. با کم‌آبی و گرمای شدید می‌سازند و همزمان ریشه‌هایشان به عمق زمین نفوذ می‌کند. این گیاهان با ذخیره آب به رشد خود ادامه می‌دهند. پرندگان مهاجر پرنده‌های مهاجر در مسیر خود با شرایط سختی مانند طوفان‌ها، سرما و گرسنگی روبرو می‌شوند، اما ناسازگاری نمی‌کنند. این است که به مقصد می‌رسند. سخن امیرالمؤمنین علیه‌السلام تمام سخن امیرالمؤمنین علیه‌السلام همین است: «إمْشِ بِدَائِكَ، مَا مَشَى بِك»؛ با دردهایت سازگار شو. به خصوص با بیماری‌های دردآور. این سخن امام علیه‌السلام اگر کسی باور کند و به کار ببندد، یا بیمار نمی‌شود یا اگر هم بیمار باشد، خوب می‌شود. امروز دانشمندان می‌گویندکه: بیش از ۹۰ درصد بیماری‌ها ریشه در ذهن دارند، نه در جسم. آنها می‌گویند: ذهن ما در عین هوشمندی، سخت ساده‌لوح است. شوخی را جدی می‌گیرد، مثل برخی‌ها که شوخی می‌کنی و جدی می‌گیرند. و هرچند که می‌گویی شوخی کردم، انگار نه انگار، درگیر می‌شود، گل‌آویز می‌شود، پرخاش می‌کند و قهر می‌کند. یعنی درست همان واکنشی که باید در حالت جدی نشان داد،نشان می‌دهد. حال ذهنم دقیقاً اینگونه است، ذهن فرقی بین واقعیت و خیال نمی‌گذارد. و این البته تیغ دو دم است؛ هم بسیار خوب و هم بسیار بد. تأثیرات ذهنی بر بدن ببینید در بیابانی که سگی شما را تعقیب می‌کند، ذهن احساس خطر کرده و بلافاصله به غده‌ای که فوق کلیه است و فوق کلیوی نام دارد، فرمان می‌دهد که هورمون استرس را آزاد کند. این هورمون وارد خون می‌شود و به سمت عضلات دست و پا روانه می‌شود تا آدمی آماده مبارزه یا گریز شود. اینجاست که در چنین شرایطی، چنان سرعتی پیدا می‌کند که هیچگاه آن را تجربه نکرده است. حالا اگر حتی همین آدم روزی در حالی که سر بر بالین نهاده و خاطرات خود را مرور کند، ذهن او آن را جدی گرفته و فکر می‌کند که همچنان در همان شرایط است. از این رو، احساس خطر کرده و به غده فوق کلیوی فرمان آزادسازی هورمون استرس می‌دهد. و این هورمون بسرعت وارد خون شده و به سمت عضلات دست و پا می‌رود، اما چون بدن هیچ حرکت و تقلایی ندارد، آن انرژی خنثی نمی‌شود و در خون باقی می‌ماند. و همراه خون جاری می‌شود و به نقطه‌های ضعیف و آسیب پذیر ضربه‌های جدی می‌زند. گاهی التهاب دیسک ایجاد می‌کند، گاهی به قلب می‌زند، گاهی به مغز و گاهی به سایر اندام‌ها. در نتیجه، فرد زمین‌گیر خواهد شد. حکمت امام علی علیه‌السلام بر همین اساس است که امام علی علیه‌السلام در جایی می‌فرماید: «لا تَسْتَعْجِع مَا اسْتَطَعْتَ الْقِیَامَ مَعَ الْعِلَّهِ» یعنی هرگاه بیماری به سراغت آمد، اگر می‌توانستی سر پا باشی و به کار و بار خود بپردازی، مبادا در بستر دراز کشیده و احساس بیماری داشته باشی. چرا؟ بر اساس همین اصل علمی، چون ذهن آدمی آن را جدی می‌گیرد و با خود می‌گوید که پس بیمار است و باید هورمون‌ها آزاد شوند. و هورمون‌ها آزاد می‌شوند و بدن دچار آسیب می‌شود. اینجاست که امیرالمؤمنین می‌فرماید: إمْشِ بِدَائِكَ، با دردهای خود بساز. و به هنگامی که درد داری، به کار خود بپرداز. به راه بیفت، و خود را زمین‌گیر مکن. البته مَا مَشَى بِك؛ تا جایی که درد هم با تو بسازد، چون گاهی وقت‌ها درد حقیقتاً غالب می‌شود. از این رو در جایی فرمود: لَا يَتَدَاوَى ٱلْمُسْلِمُ حَتَّىٰ يغْلِبَ مَرَضُهُ صَحَّتَهُ؛ مسلمان دارو و درمان نمی‌کند مگر آنجا که بیماری بر او غالب شود. دلیل آن هم وجود نازنین امام کاظم علیه‌السلام فرمود: «لَیْسَ مِنْ دَوَاءٍ إِلَّا وَ هُوَ یُهَیِّجُ الدَّاءَ»؛ هیچ دارویی نیست مگر آنکه درد را به حرکت درمی‌آورد و به نقاط دیگری منتقل می‌کند. و این همان چیزی است که امروز به عنوان «عوارض جانبی» داروها شناخته می‌شود. گاه مراجعه به طبیب خود بیماری است از شخصیت‌هایی که بر نهج البلاغه شرح نوشتند، مرحوم میرزا حبیب‌الله خویی است که کتاب «منهاج البراعة» را تألیف کرده و تا اواخر خطبه‌ها را شرح گفته است. بعد از او مرحوم کوه کمره‌ای پاره‌ای از نهج البلاغه را شرح داده و ادامه آن قرارداد. سپس مرحوم آیت‌الله علامه حسن‌زاده آملی پاره‌ای دیگر از نهج‌البلاغه را بر همان سبک و سیاق شرح داده است. او که در دانش طب هم مثل بسیاری از دانش‌ها و علوم تبحر ویژه داشت در جایی از شرح خود به تناسب به همین حکمت اشاره کرده و می‌نویسد: «یُشِیرُ فِی هَذَا الْجُمَلَةِ إِلَى الْحَذَرِ مِنَ التَّعَجّیلِ بِمُرَاجَعَةِ الطَّبِیبِ عِندَ ظُهُورِ دَاءٍ»؛ امام علیه‌السلام در این کلام خود اشاره دارد به پرهیز از عجله در مراجعه به اطباء هنگامی که دردی به سراغ آدمی می‌آید. او می‌نویسد: «لَانَّ الْمُرَاجَعَةَ إِلَى الْأَطِبَّاءِ بِنَفْسِهِ مَرَضٌ وَ عَلَّةٌ»؛ چون نفس این کار که آدمی به محض بیماری به طبیب مراجعه کند، خود یک بیماری است. خُصُوصًا فِي تِلْكَ ٱلْعُصُورِ وَٱلْبِيئَةِ؛ به‌ویژه در این روزگاران و شرایطی که ما در آن قرار داریم، ٱلَّتِي كَانَتْ صَنْعَةُ ٱلطِّبِّ ٱبْتِدَائِيَّةً جِدًّا؛ که طب صنعتی، برخلاف طب سنتی که ریشه در تجارب دیرین دارد، نوپاست و در آغاز راه. وَٱلْأَطِبَّاءُ ٱلْحَاذِقُونَ قَلِيلُونَ؛ و طبیبان زبردست نیز کم و اندک‌اند. وَٱلْمَرِيضُ عِندَهُمْ كَآلَةِ ٱلِٱخْتِبَارِ؛ و بیمار نزد آنان همچون موش آزمایشگاهی است، يَجُرُّونَهُ مِنْ دَوَاءٍ إِلَىٰ دَوَاءٍ وَمِنْ مُعَالَجَةٍ إِلَىٰ أُخْرَىٰ؛ و او را از دارویی به دارویی و از مداوایی به مداوایی می‌کشانند، غافل از اینکه إِنَّ لِبَعْضِ ٱلْأَمْرَاضِ دَوْرًا وَثَوْرَةً فِي جِسْمِ ٱلْإِنْسَانِ تَزُولُ بِٱلْمُزَاوَلَةِ وَٱلْمُماشاة مَعَهَا؛ پاره‌ای از بیماری‌ها دوره نقاهت خود را دارند که باید سیر و سپری شوند و آدمی هم باید مدارا و همراهی کند، وگرنه با دارو و درمان، اگرچه تسریع می‌شود، اما آفات و عوارض سنگینی در پی خواهد داشت. پس: یک دو روزی صبر کن، باقی بخند! نتیجه‌گیری: این حکمت به ما می‌آموزد که به جای عجله در درمان، باید به بدن و ذهن خود فرصت بدهیم تا با شرایط و دردها سازگار شود و از این فرآیند، بهبود یابد. به جای جنگیدن با درد و بیماری، بهتر است با آن سازگاری پیدا کنیم تا آن را به فرآیندی طبیعی برای بهبود تبدیل کنیم. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: ۱. با بیماری‌ها و دردهای خود همراه شوید و آن‌ها را بخشی از فرآیند رشد و بهبود بدانید. ۲. به جای عجله در مراجعه به پزشک، زمانی برای تحلیل و بررسی شرایط خود در نظر بگیرید و از درمان‌های طبیعی بهره ببرید. ... کانال تفسیر قرآن کریم : https://castbox.fm/ch/4548650 کانال تفسیر گزیده (۶۰۴ روز با قرآن) : https://castbox.fm/ch/5687188 امام زمان (عج) : https://castbox.fm/ch/4828360 کانال شرح گلستان سعدی : https://castbox.fm/ch/4757516 کانال شرح اشعار سعدی : https://castbox.fm/ch/4748332 ...

نظرها