حکمت ۳۱ بخش دوم

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

صبور باش و رشد کن! حکمت ۳۱ بخش دوم وَ الصَّبْرُ مِنْهَا عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى الشَّوْقِ وَ الشَّفَقِ وَ الزُّهْدِ وَ التَّرَقُّبِ؛ فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَى الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّمَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِي الدُّنْيَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِيبَاتِ وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ [فِي] إِلَى الْخَيْرَاتِ. آنچه از کلام امام علیه السلام فهمیده می‌شود: صبر چهار ریشه دارد که هر کدام به شیوه‌ای خاص فرد را به شکیبایی می‌رساند. این چهار ریشه عبارتند از: شوق، ترس، زهد و انتظار. کسی که دلش به بهشت پر می‌زند، به راحتی از خواسته‌های دنیایی دست می‌کشد و شهوات را فراموش می‌کند. کسی که از آتش جهنم می‌ترسد، از گناهان و کارهای ناپاک دوری می‌کند و برای پرهیز از آنها صبور است. کسی که دلش به دنیا نیست، سختی‌ها و مصیبت‌ها را کوچک می‌شمارد و با آرامش آنها را تحمل می‌کند. کسی که مرگ را در پیش می‌بیند، با شتاب به سوی کارهای خوب و نیکو می‌رود و در انجام آنها لحظه‌ای درنگ نمی‌کند. واژه ها: وَ: و، همچنین، از این رو الصَّبْرُ: شکیبایی، تحمل، صبر مِنْهَا: از آن، از آنجا، از این عَلَى: بر، در، در راستای أَرْبَعِ: چهار، چهار عدد، چهار شُعَبٍ: شاخه‌ها، بخش‌ها، مسیرها عَلَى: بر، در، در راستای الشَّوْقِ: شوق، اشتیاق، رغبت الشَّفَقِ: ترس، نگرانی، دلهره الزُّهْدِ: زهد، دل بریدن، بی‌توجهی به دنیا التَّرَقُّبِ: انتظار، چشم به راه بودن، آمادگی فَمَنِ: پس هر کسی که، هر کس که اشْتَاقَ: مشتاق بود، علاقه داشت، آرزو کرد إِلَى: به سوی، به، به سمت الْجَنَّةِ: بهشت، بهشت‌ برین، دنیای آرامش و لذت سَلَا: دوری جست، کناره‌گیری کرد، کنار گذاشت عَنِ: از، دور از، برکنار از الشَّهَوَاتِ: شهوات، لذات، خواسته‌ها مَنْ: کسی که، هر کسی که، هر کس که أَشْفَقَ: ترسید، نگران شد، هراسید مِنَ: از، از طرف، از میان النَّارِ: آتش، دوزخ، جهنم اجْتَنَبَ: دوری کرد، اجتناب کرد، پرهیز کرد الْمُحَرَّمَاتِ: محرمات، گناهان، چیزهای حرام مَنْ: کسی که، هر کسی که، هر کس که زَهِدَ: بی‌توجه شد، دل برید، از دنیا روی گرداند فِي: در، در برابر، در مسیر الدُّنْيَا: دنیا، زندگی دنیا، این دنیا اسْتَهَانَ: سبکی کرد، کوچک شمرد، بی‌اعتنا شد بِالْمُصِيبَاتِ: مصیبت‌ها، مشکلات، سختی‌ها مَنِ: کسی که، هر کسی که، هر کس که ارْتَقَبَ: انتظار کشید، چشم به راه بود، آماده بود الْمَوْتَ: مرگ، پایان، پایان حیات سَارَعَ: شتاب کرد، عجله کرد، به سرعت حرکت کرد إِلَى: به سوی، به، به سمت الْخَيْرَاتِ: خیرات، کارهای نیکو، اعمال خیر شرح: کاکتوس پر از تیغ و خار است و گیاهی بسیار تلخ، اما همین گیاه تلخ میوه‌ای بسیار شیرین دارد و عرب به این گیاه کاکتوس می‌گوید صبر. پس صبر نام یک گیاه است، گیاهی که با وجود تلخی‌اش، میوه‌ای بسیار شیرین دارد. به همین خاطر شاعر می‌گوید: «صبر تلخ است، ولیکن بر شیرین دارد»، یعنی گیاه صبر که همان کاکتوس باشد، تلخ است، اما میوه آن شیرین است. حالا از آنجا که شکیبایی و تحمل از یک سو تلخ است و از سوی دیگر میوه‌های شیرینی به دنبال دارد، آن را به صبر تشبیه می‌کنند. به آن صبر گفته می‌شود و به شخصی که شکیبا باشد، صبور گفته می‌شود. حالا این که چطور باید صبور باشیم تا نتایج شیرین آن را در زندگی‌مان بچشیم، امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرماید این صبوری چهار ریشه یا چهار شاخه دارد که هر کدام را که برگیری، به مقصد خواهی رسید، درست مثل چشمه‌ای که چهار شعبه یا چهار شاخه داشته باشد که هر کدام را که برگیری، به منبع خواهی رسید. از این رو فرمود: «الصبر منها علی أربع شعب»، یعنی صبر چهار شعبه یا چهار شاخه دارد. اولین آن‌ها شوق است. انسانی که مشتاق است، سختی‌ها را به راحتی تحمل می‌کند. کسی که در دلش شوق و اشتیاق چیزی باشد، دشواری‌ها را برای رسیدن به آن با کمال میل به دوش می‌کشد و تحمل می‌کند، درست مثل ورزشکاری که شوق رسیدن به مدال طلا را در سر دارد. از این رو به راحتی درد و رنج‌های تمرین را تحمل می‌کند، هرچند که بسیار طاقت‌فرسا و دشوار باشد. بر همین اساس می‌فرماید: «من اشتاق الی الجنه سلا عن الشهوات»، یعنی کسی که دلش پر کشیده برای بهشت، برای آن آرامش و نور، آن خانه‌ای که هیچ درد و رنجی ندارد، آن سرای سرور و خوشبختی، برای چنین کسی دنیا با تمام زرق و برقش بی‌ارزش می‌شود و شهوات با تمام لذاتی که دارند، بی‌مزه و بی‌جاذبه می‌شوند. لذا به راحتی صبوری می‌کند و دل از لذت‌های دنیوی می‌کند و خود را آلوده نمی‌سازد. بنابراین نتیجه می‌گیریم که اگر کسی صبر ندارد، یعنی که شوق ندارد. و نتیجه می‌گیریم که شوق انسان را صبور می‌سازد. دومین رشته یا شاخه یا بگوییم شاخۀ دیگر «الشفق»، به معنای ترس و نگرانی است. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرماید: ترس از چیزهایی است که انسان را به شدت صبور می‌سازد. واقعاً همین‌طور است. به عنوان مثال، کسی که از سقوط می‌ترسد، چنین فردی با عجله و شتاب حرکت نمی‌کند. بلکه با دقت و احتیاط قدم بر می‌دارد و صبورانه پیش می‌رود. به همین خاطر فرمود: «ومن أشفق من النار اجتنب المحرمات»، یعنی کسی که از آتش، از جهنم، از عذاب خداوند می‌ترسد، چنین فردی صبورانه از گناهان و محرمات دوری می‌کند، با وجود تمامی لذت‌ها و خوشی‌هایی که ممکن است داشته باشند. سومین ریشه و شاخه صبر و صبوری «زهد» است، یعنی دل نبستن به دنیا و قطع ارتباط با آن. شخصی که دل از دنیا بر می‌کند، به راحتی در برابر مشکلات و مصیبت‌ها صبور می‌شود. از این رو فرمود: «من زهد فی الدنیا استهان بالمصیبات»، یعنی کسی که از دنیا دل نبسته باشد، مصیبت‌ها و دشواری‌ها را پیش چشمش کوچک می‌بیند و به همین دلیل در برابر آن‌ها صبوری می‌کند. چهارمین ریشه یا شاخه «الترقب»، یعنی انتظار، یعنی آماده بودن و چشم به راه بودن، مانند باغبانی که انتظار می‌کشد تا میوه‌ها به بار بنشینند. به همین دلیل، سختی‌های نگهداری از باغ، هرس کردن و مراقبت از آن را به راحتی تحمل می‌کند. از این رو فرمود: «ومن ارتقب الموت سارع الی الخیرات»، یعنی کسی که منتظر مرگ است، چنین فردی به سوی کارهای خوب و نیکو می‌شتابد، به سمت محبّت، کمک، خیر و نیکی می‌رود، حتی اگر این مسیر سخت و دشوار باشد، زیرا مثل چیدن گل است که برای آن باید خارهای زیادی را تحمل کرد. خلاصه کلام امام (علیه‌السلام) این است که اگر بخواهی صبور باشی، باید دلت بخواهد، باید بترسی، باید دل ببری، باید آماده باشی. بنابراین شوق، ترس، زهد و انتظار هر کدام به نوبه خود انسان را صبور می‌کنند. پس صبر تنها یک کلمه نیست، بلکه یک دنیای عظیم از معرفت و عشق است. نتیجه‌گیری: صبوری نه تنها یک ویژگی شخصی است بلکه از درون شوق، ترس، زهد و انتظار تغذیه می‌شود. وقتی که فرد این چهار رشته یا حداقل یکی از این چهار شاخه را در درون خود پرورش دهد، می‌تواند در برابر مشکلات و سختی‌ها شکیبا بماند و از میوه‌های شیرین آن بهره‌برداری کند. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: با شوق و اشتیاق به اهداف خود نگاه کنید. از ترس‌ها و نگرانی‌های درونی خود بهره برده و با دقت و احتیاط گام بردارید. دل نبستن به دنیا و داشتن دیدگاه زاهدانه، شما را در برابر مشکلات مقاوم می‌کند. همیشه منتظر باشید و امید به خیر و نیکی داشته باشید، حتی در سختی‌ها. ... کانال تفسیر قرآن کریم : https://castbox.fm/ch/4548650 کانال تفسیر گزیده (۶۰۴ روز با قرآن) : https://castbox.fm/ch/5687188 امام زمان (عج) : https://castbox.fm/ch/4828360 کانال شرح گلستان سعدی : https://castbox.fm/ch/4757516 کانال شرح اشعار سعدی : https://castbox.fm/ch/4748332 ...

نظرها