حکمت ۳۱ بخش دهم

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

حکمت ۳۱ بخش دهم وَ مَنْ تَرَدَّدَ فِي الرَّيْبِ وَطِئَتْهُ سَنَابِكُ الشَّيَاطِينِ وَ مَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَكَةِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ هَلَكَ فِيهِمَا آن چه از کلام امام علیه السلام فهمیده می‌شود: «هر که در شک و تردید بایستد و قدم برندارد، زیر پای شیاطین و اهل باطل لگدمال خواهد شد؛ چرا که میدانِ تردید، بهترین چراگاهِ شیطان است. آنجا که انسان تصمیم نمی‌گیرد، اهریمن تصمیم می‌گیرد. و هر که در برابر تباهیِ دنیا و آخرت سر فرود آورد و تسلیم شود، هم در این دنیا از عزّت می‌افتد و هم در آخرت از نجات محروم می‌گردد؛ زیرا سقوط، یک‌باره نیست گام‌به‌گام است از لحظه‌ای که انسان، اراده‌اش را به دست دیگری می‌سپارد و جرأتِ انتخابِ درست را از دست می‌دهد.» واژه‌ها: وَ مَنْ: و هر کس، هر فرد، هر انسانی تَرَدَّدَ: دودل شد، مردد شد، رفت‌و‌برگشت کرد فِي: در، داخل، میان الرَّيْبِ: شک، تردید، بدگمانی وَطِئَتْهُ: لگدمالش کردند، پایمالش کردند، زیر پا گرفتند سَنَابِكُ: سُم‌ها، پای اسب، لگدهای سخت الشَّيَاطِينِ: شیاطین، وسوسه‌گران، نیروهای شیطانی وَ مَنِ: و هر کس، هر کسی که، آن‌که اسْتَسْلَمَ: تسلیم شد، وا داد، دست از مقاومت برداشت لِهَلَكَةِ: برای آنچه موجب نابودی، آنچه به‌سوی تباهی، آنچه در جهت هلاکت الدُّنْيَا: دنیا، زندگی مادی، جهان فانی وَ الْآخِرَةِ: و آخرت، جهان پس از مرگ، سرای باقی هَلَكَ: نابود شد، هلاک گشت، تباه شد فِيهِمَا: در آن دو، در هر دو، در دنیا و آخرت شرح: یک دانه تا در دل خاک ثابت نباشد، نه جوانه می‌زند، نه ساقه می‌دهد، نه سبز می‌شود، نه درخت می‌شود، و نه هرگز میوه می‌دهد. ثبات، شرط شکوفایی‌ست. دل انسان هم یک چنین وصف و حکایتی دارد. اگر ثابت نماند، اگر هر روز به سویی و سمتی کشیده شود — یک روز باوری را بپذیرد و فردایش پس بزند — در زمینِ باور، ریشه نمی‌دواند. یعنی یقینی اتفاق نمی‌افتد و گرفتار شک می‌شود. بر همین اساس، امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: شک بر چهار شاخه و شعبه قرار دارد. یکی از آن‌ها تردد است؛ و تردد یعنی دودلی. یعنی دل آدمی یک‌سو و عقلش سوی دیگر است. یک قدم می‌رود، ده قدم برمی‌گردد. یک روز گرم، یک روز سرد؛ یک روز ایمان، یک روز انکار؛ یک روز رد می‌کند، یک روز قبول. یک روز می‌چسبد، یک روز جدا می‌شود. یک روز دل می‌دهد، یک روز دل می‌کند. یک روز شروع، یک روز پایان. امروز آره، فردا نه. و گرفتار است: بین دو راه، بین دو صدا، بین دو فکر؛ نه می‌رود، نه می‌ماند؛ نه "بله"، نه "نه". دل نصفه، عقل نصفه، و تصمیم صفر. چنین کسی هیچ‌گاه به یقین نخواهد رسید و همیشه در دام و دامن شک خواهد ماند. اگر انسان بخواهد به یقین برسد، باید: از تردد و دودلی عبور کند، در برابر وسوسه‌ها بایستد، و در باور خود ثابت‌قدم باشد. چراکه دلِ بی‌ثبات جایگاه یقین نیست، همان‌طور که خاک بی‌ثبات، جای رویش و روییدن نیست. و در ادامه، امام علیه‌السلام می‌فرماید: «وَ مَنْ تَرَدَّدَ فِي الرَّيْبِ وَطِئَتْهُ سَنَابِكُ الشَّيَاطِينِ» یعنی: هر کسی که دچار تردد و دودلی شود، لگدکوب شیاطین خواهد شد، و جولانگاه شیاطین می‌شود. چراکه شیاطین، فقط در ذهن‌های مردد می‌توانند جولان داشته باشند، درست مثل میکروب‌ها که تنها در فضای آلوده رشد می‌کنند. وقتی محیطی آلوده باشد، میکروب‌ها می‌توانند در آن‌جا رشد کرده و تکثیر یابند، و این آلودگی، محیط را به‌طور کلی مناسب رشد میکروب‌ها می‌کند. حالا اگر فضای ذهن انسان نیز آلوده به شک و تردید باشد، شیاطین هم می‌توانند در همان فضای مردد، وسوسه‌ها و انحرافات خود را به‌راحتی گسترش دهند. یعنی: ذهن مردد، فضای مناسبی برای ورود افکار منفی و انحرافی‌ست. از دیگر عواملی که انسان را به دام و دامن شک می‌اندازد، در کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام، استسلام (تسلیم شدن) است. یعنی تسلیم شدن در برابر شبهات — که همان افکار و سؤالات بی‌پاسخ یا تردیدآمیزند — و نیز تسلیم شدن در برابر وسوسه‌ها. تسلیم شدن یعنی پذیرش هر نوع وسوسه، بدون تفکر عمیق و نقد. و این خود باعث می‌شود انسان در همان حالت دودلی باقی بماند و نتواند به پاسخ‌های قاطع دست پیدا کند. اگر انسان در برابر شبهات تسلیم شود و اجازه دهد که آن‌ها ذهنش را مشوش کنند، هیچ‌گاه فرصتی برای رسیدن به یقین نخواهد یافت. وقتی انسان تسلیم شود، از حقیقت بازمی‌ماند و در نتیجه به یقین نخواهد رسید. یعنی: تسلیم شدن = گرفتار شدن در شک = دوری از یقین و در ادامه، امام علیه‌السلام می‌فرماید: «وَمَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَکَةِ الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، هَلَکَ فِیهِمَا» یعنی: هر کسی تسلیم شد — یعنی بی‌اراده، بی‌مقاومت و بی‌تفاوت شد — در برابر عواملی که انسان را به سمت تباهی و نابودی می‌برند، مثل وسوسه‌ها و شبهه‌ها (که اسباب هلاکت‌اند)، هم به هلاکت دنیا مبتلا می‌شود و هم به هلاکت آخرت. هلاکت دنیا یعنی: افتادن در دام شهوات، مال‌پرستی، ظلم، تنبلی، وابستگی مفرط به دنیا، بی‌اخلاقی، و از دست دادن کرامت انسانی. و هلاکت آخرت یعنی: از دست دادن سعادت اخروی، محروم شدن از رحمت خداوند، پشیمانی ابدی، دوری از بهشت، و گرفتار شدن در عذاب‌های معنوی و اخروی. در حقیقت، حضرت می‌خواهد هشدار دهد که: اگر انسان در برابر خطراتی که او را در دنیا و آخرت به تباهی می‌کشانند، بی‌تفاوت و تسلیم باشد و هیچ تلاشی برای شناخت، آگاهی، اصلاح خود، مقاومت در برابر انحراف، و تقویت ایمان نکند، در هر دو میدان شکست خواهد خورد: هم زندگی دنیای خود را از دست می‌دهد و هم آخرت را. این کلام امام، دعوتی‌ست به: بیداری، بصیرت، و مجاهدت در برابر جهل، غفلت، وسوسه‌های شیطانی، و امواج شک و بی‌ایمانی. چنین کسی، حکایت کسی را دارد که: بیماری دارد، ولی درمان نمی‌کند؛ در طوفان ایستاده، ولی پناه نمی‌گیرد؛ می‌داند اشتباه می‌کند، اما اصلاح نمی‌کند. امام با این سخن، فرمان می‌دهد که: در برابر شبهات، ساکت نباش؛ تحقیق کن؛ راه را پیدا کن. نتیجه گیری: یقین، حاصل ایستادگی در برابر تردید و مقاومت در برابر تسلیم شدن است. دلِ مردد، زمین حاصل‌خیز باور نیست. و هر که در برابر وسوسه‌ها و شبهه‌ها بی‌تفاوت و تسلیم باشد، هم در دنیا شکست می‌خورد، هم در آخرت. راه رسیدن به یقین، از مسیر مجاهدت درونی و پایداری در باور می‌گذرد. برای پیاده‌سازی این حکمت در زندگی: ۱. مراقبه ذهنی داشته باش: گاهی دقایقی در سکوت به خودت رجوع کن و ببین امروز کجاها مردد بودی و چرا؟ و دنبال ریشه‌های شک درونت باش. ۲. پیش از قبول یا رد هر باوری، تحقیق کن: در برابر هر شبهه، صبر کن، تحقیق کن، و عجولانه تصمیم نگیر. ۳. در برابر وسوسه‌ها واکنش آگاهانه داشته باش: نه با هیجان، بلکه با درایت برخورد کن. هر خواسته‌ای، خواستنی نیست. ۴. تنها نباش؛ با اهل ایمان همراه باش: جمع‌های فکری و معنوی به تو ثبات می‌دهند. ایمان، در تنهایی سست‌تر است. ... کانال تفسیر قرآن کریم : https://castbox.fm/ch/4548650 کانال تفسیر گزیده (۶۰۴ روز با قرآن) : https://castbox.fm/ch/5687188 امام زمان (عج) : https://castbox.fm/ch/4828360 کانال شرح گلستان سعدی : https://castbox.fm/ch/4757516 کانال شرح اشعار سعدی : https://castbox.fm/ch/4748332 ...

نظرها