اپیزود روز چهاردهم معماری ماندگار

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

نفوذ دانش و توهم دانایی؛ چرا سازمان‌ها به «غضنفر» نیاز دارند، نه «عباس‌آقا»؟ وقتی دسترسی بی‌سابقه به اطلاعات، در میان بدنه سازمان یا لایه مدیران «توهم عقل‌کل بودن» ایجاد می‌کند، چقدر مطمئن هستید که ساختار تیم شما بر اساس هم‌پوشانیِ واقعی چیده شده است، نه بر اساس پزهای علمی و نگاه‌های از بالا به پایین؟ دیشب دراز کشیده بودم و به وقایع و چالش‌های فرساینده‌ای که در این چند روز با آن‌ها برخورد کردم، فکر می‌کردم. ناگهان یک ضرب‌المثل و اصطلاح قدیمی در ذهنم جرقه زد: «دنبال عباس‌آقا نگرد، غضنفر را پیدا کن!» امروز در حوزه مدیریت و رهبری سازمان‌ها، با یک پدیده عجیب روبرو هستیم. آدم‌ها بیش از هر زمان دیگری در تاریخ به اطلاعات، کتاب‌ها و دوره‌ها دسترسی دارند. همین دسترسیِ ساده، آرام‌آرام آن‌ها را دچار یک «وهم بزرگ» می‌کند؛ اینکه عقل کل هستند! کافی است از فلان دانشگاه مدرکی داشته باشند یا در فلان شرکت بزرگ سابقه کار کوتاهی ثبت کرده باشند، دیگر با نگاهی از بالا به پایین به اطرافیان و همکارانشان نگاه می‌کنند. اما مشاهدات عینی در کف بازار و کارگاه چیز دیگری می‌گوید: در واقعیت، سازمان‌ها برای اینکه به نتیجه برسند، به «عباس‌آقا»های همه‌چیزدانِ مدعی نیازی ندارند؛ آن‌ها به «غضنفر»هایی نیاز دارند که آستین بالا بزنند، کار را پیش ببرند و در قالب یک تیم، نقصان‌های یکدیگر را پوشش دهند. یک رهبر سازمانی با نگاه تفکر سیستمی، باید بتواند این عارضه رفتاری را در دو سطح تحلیل کند: نگاه زوم‌اوت (Zoom Out - مشکل از سیستم است): در لایه کلان، سیستم‌ها اغلب فریبِ رزومه‌ها، عناوین دهان‌پُرکن و مدارک تحصیلی را می‌خورند. ساختار پاداش و جذب سازمان به گونه‌ای چیده شده که به «دانش انفرادی پز داده‌شده» بها می‌دهد، نه به «توانایی هم‌افزایی تیمی». وقتی زوم‌اوت می‌کنیم، می‌بینیم که مشکل از ساختار ارزیابی سازمان است که افراد را به سمت تک‌روی و نگاه بالا به پایین سوق می‌دهد، به جای اینکه بستر را برای یکپارچگی سیستم فراهم کند. نگاه زوم‌این (Zoom In - مشکل در سیستم است): وقتی به درون تعاملات روزمره تیم زوم‌این می‌کنیم، می‌بینیم که چطور «توهم عقل‌کل بودن» روغن ارتباطات را خشک می‌کند. در این لایه، افراد به دلیل غرور علمی، نقص‌های خود را نمی‌بینند و توانایی‌های دیگران را انکار می‌کنند. تفکر سیستمی در این سطح می‌گوید سازمان یک ماشین یکپارچه است؛ چرخ‌دنده‌ها نباید با هم مسابقه دانایی بدهند، بلکه باید با «هم‌پوشانی و پوشش نقصان‌های یکدیگر»، خروجی کل سیستم را محقق کنند. غضنفرِ داستان ما، همان قطعه‌ای است که شاید ادعایی ندارد، اما کار را در زمین واقعی جلو می‌برد. نکات کلیدی این بخش • عارضه توهم عقل‌کل بودن: دسترسی به اطلاعات لزوماً به معنای داشتن خرد عملیاتی نیست و می‌تواند به نگاه بالا به پایین در سازمان منجر شود. • نتیجه‌گرایی در گرو هم‌پوشانی: موفقیت سازمان حاصل جمع توانمندی‌های انفرادی نیست، بلکه نتیجه نحوه پوشش دادنِ نقصان‌های یکدیگر در قالب تیم است. • ارزش عملیاتی در برابر ادعا: رهبر سیستمی می‌داند که برای بقا و نتیجه، باید به دنبال افرادی باشد که چرخ‌دنده‌های سیستم را روان می‌کنند (غضنفر)، نه کسانی که فقط به دنبال اثبات برتری خود هستند. در چیدمان فعلی تیم‌های سازمان شما، چقدر فضا برای غضنفرها (آدم‌های اهل عمل و هم‌پوشانی تیمی) باز است و چقدر سرمایه سازمان را صرفِ عباس‌آقاهایی کرده‌اید که پشت حصار توهم دانایی خود پنهان شده‌اند؟ #علی_منتظرالظهور

نظرها