شنیدن و نگه‌داشتن این اپیزود
پخش را شروع کن؛ هنگام رفتن به صفحه‌های دیگر هم ادامه پیدا می‌کند.
برای خواندن و مرور دوباره
گفت‌وگو را به متن همراهت تبدیل کن
متن کامل و خوانای این اپیزود در Word و PDF، همراه با نقشهٔ تصویری موضوعات.
کتابخانه و بازخورد
برای شناخت بهتر پیش از شنیدن
این اپیزود هنوز بررسی عمیق نشده است
در اپیزودهای بررسی‌شده، پادگرد خلاصه، محورهای گفتگو، فصل‌های قابل پخش و پرسش‌های مهم را از متن اپیزود استخراج می‌کند.
تحلیل این اپیزودتکمیل این اپیزود
اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.
متن منتشرشده توسط پادکستر
توضیحات اپیزود
بنمایههای فرهنگ ایرانشهری - خردورزی پادکست بسیار هم خوب فرگرد سوم (بُن‌مایه‌های فرهنگ ایرانشهری) بخش نخست: خردورزی ریشه‌شناسی واژه خرد: واژه خرد که در زبان پهلوی و فارسی دری امروز به کار می‌رود، از واژه خِرَتَو اوستایی می‌آید به چم فروغ و پرتوی که از درون چیزی یا کسی می‌تابد، و با واژه خُوَرَه اوستایی و فارسی باستان که در پهلوی و دری به دیس (شکل) فر و فرّه درآمده، همریشه است. دگرسانی (تفاوت) خرد در فرهنگ ایران باستان/کلاسیک با عقل یا راسیونالیسم rationalism دکارتی/غربی: عقل دکارتی ابزار شناسایی سود از زیان است. اما خرد ایرانشهری چیزی فراتر و گسترده‌تر را در برمی‌گیرد. افزون بر اینکه ابزار شناسایی سود از زیان است، می‌کوشد که هم یک لگام (مهار) اخلاقی در خود داشته باشد و هم اینکه سود و زیان را بسیار درازمدت و ژرف‌نگرانه بسنجد. از اینرو به خرد کانتی که فرجام گزیرش‌ها (تصمیمات) و کارها را در گستره همگانی می‌سنجد نزدیک‌تر است. دگرسانی (تفاوت) خرد در فرهنگ ایران باستان/کلاسیک با عقل اسلامی و دیگر کیش‌های ابراهیمی: عقل اسلامی-ابراهیمی کرانمند و لگام بسته است، از دایره و کرانه (محدوده) ایمان نمی‌تواند و نمی‌خواهد بیرون رود. لیکن خرد بهدینی-ایرانشهری برای خود لگام و کرانه ایمانی قائل نیست از سنجش و واکاوی هیچ پرسش و پدیده‌ای باک ندارد. در دیدگاه ابراهیمی-اسلامی، بویژه در خوانش اشعری که پس از دو سده کشاکش با معتزله بر جهان اسلام بویژه جهان تسنن چیره شد، کارها به خودی خود نیک یا بد نیستند (حسن و قبح ذاتی ندارند)؛ بلکه هر آنچه که در راستای دستور الله یا یهوه باشد، بنا به تعریف نیک است، و هر آنچه وارون فرمان و دستور الله/یهوه/خدا باشد، ناپسند است. اما در جهان‌نگری بهدینی-ایرانشهری، هر کاری به خودی خود و جدا از دستور و فرمان اهورامزدا نیک یا بد است و نیکی/پسندیدگی یا بدی/ناپسندی آن را می‌توان با ابزار خرد سنجید. شاید خرد ما در هر آن برای شناسایی نیکی از بدی کامل و بسنده نباشد و در این شناسایی اشتباه کنیم، اما به هر روی، هرچند دانش و خرد ما ناکامل باشد، چنین نیست که نیکی و بدی به خودی خود معنایی نداشته باشد و تنها از دستور و فرمان اهورامزدا بیاید. بلکه به وارون، اهورامزدا گرچه سامان و هنجار راستی (اشا) را آفریده، خود را ناچار و ناگزیر کرده که به بهترین راستی/اشا (اشاوهیشتا یا اردیبهشت) پایبند باشد. به گونه‌ای، اهورامزدا فرمان و اراده خود را با امشاسپند اشاوهیشتا (اردیبهشت) کرانمند و محدود کرده است و بر آن لگام و قید زده است. گامه‌ها (فازها و مراحل) نمود خرد در همبودمان (جامعه): نخست- خردگرایی یا گرایش به خرد در گزیرش‌ها (تصمیمات) و گزینش‌ها دوم- خردورزی یا کاربرد خرد در گنارش و وینارش (اداره) کارهای روزانه همبودمان سوم- خردمداری یا بنیان نهادن پایه‌های همبودمان بر پایه خرد در پایان: نمونه‌هایی از نقش پررنگ خرد در نسک‌ها (کتاب‌ها) و نوشتارهای به‌جا مانده از ایران باستان، از کانامه اردشیر بابکان و عهد اردشیر تا شاهنامه ابومنصوری و شاهنامه فردوسی. اجراکنندگان: دکتر شروان فشندی و دکتر شاهین نژاد
نظرها
هنوز نظری نوشته نشده.
