آرایه‌های لایه‌چینی در معماری ایران: تحلیلی بر فناوری‌های ساخت

تکمیل این اپیزود

اگر مهمان یا اسپانسری جا افتاده، از فهرست موجود انتخاب کن یا نام تازه‌ای پیشنهاد بده. پیشنهادها بعد از بررسی مدیر عمومی می‌شوند.

متن منتشرشده توسط پادکستر

توضیحات اپیزود

آرایه‌های لایه‌چینی که معمولاً طلاچسبانی نیز می‌شده‌اند از جمله هنرهای ویژه و ارزشمند دوره صفویان بوده ‌است. در دورۀ تیموریان نیز در حد بسیار محدود این‌گونه از آرایه معماری اجرا ‌شده (مانند مسجد شاه مشهد و مقبره خواجه یوسف در مدرسه دو در مشهد)، ولی اوج آن‌هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت در دوره صفویه اجرا شده است. اینکه لایه‌چینی در کاخ‌های مسلمانان اجرا شده یا در کلیساهای ارمنیان و یا اینکه این آرایه در مرکز ایران اجرا شده یا شمال غرب یا شرق ایران، آیا در مواد و مصالح و همچنین در شیوه عمل‌آوری مواد، تفاوت‌هایی وجود داشته یا در همه‌جا با یک گونه مواد با یک نوع عمل‌آوری اجرا شده است؟ هدف این پژوهش، بررسی پژوهش‌های انجام شده و همچنین گردآوری نتیجه مطالعات میدانی انجام شده برای دستیابی به شناخت فن‌شناختی آرایه‌های لایه‌چینی در گزیده‌ای از بناهای دورۀ صفویه است. در قدم اول منابع مکتوب منتشر شده و منتشر نشده مورد مطالعه قرار گرفته و بررسی میدانی از نزدیک بر روی آرایه‌های لایه‌چینی بناهای: مسجد شاه و مقبره خواجه یوسف مشهد، چهل‌ستون اصفهان، عالی‌قاپوی اصفهان، هشت‌بهشت، تالار اشرف اصفهان، کلیسای وانک و بیت‌لحم، چهل‌ستون قزوین، بقعه شیخ جبرائیل کلخوران انجام پذیرفته است. در ادامه، هم نتایج آزمایشگاهی و هم نتایج مطالعات میدانی مورد بحث قرار گرفته است. نسبت گچ به گل سرخ در آرایه‌های لایه‌چینی این بناها شناسایی شده است. درصد تقریبی آن و همچنین مواد افزوده معدنی نیز شناسایی و مورد مطالعه تطبیقی قرار گرفته است. نوع بست لایه‌چینی، شیوه طلاکاری و چسب طلاکاری نیز مورد بررسی قرار گرفت. نویسنده مقاله: یاسر حمزوی، دوره ۱، شماره ۱، بهار ۱۴۰۳ https://doi.org/10.22034/hsaj.2025.548564.1005

نظرها